Phóng sự: Chuyển đổi số và định hướng xây dựng Tòa án điện tử đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

18-07-2021 11:22
Chuyển đổi số và xây dựng Chính phủ điện tử là xu thế toàn cầu. Đối với Tòa án, xây dựng Tòa án điện tử là xu thế tất yếu trong “thời đại số” để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và bắt kịp với nền tư pháp văn minh của thế giới. Đây cũng chính là việc thực hiện cam kết của Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam tại Hội nghị Chánh án các nước ASEAN đó là đến năm 2025 hoàn thành việc xây dựng Tòa án điện tử. Vì vậy, nhiệm vụ xây dựng Tòa án điện tử luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình cải cách tư pháp của hệ thống Tòa án.

Xuất phát từ quy định pháp luật về chức năng, nhiệm vụ của Tòa án cũng như đặc thù hoạt động tố tụng tại Việt Nam; TANDTC đã nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia đã
triển khai thành công Tòa án điện tử như: Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc, Ấn Độ, Singapore. Để từng bước thực hiện mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử, Ban cán sự đảng và lãnh đạo TANDTC đã chỉ đạo đầu tư xây dựng và tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao cơ sở hạ tầng, trang thiết bị công nghệ thông tin hiện đại, tạo ra những đột phá lớn trong hoạt động của Tòa án. Cụ thể, đã xây dựng và vận hành thường xuyên Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến đến hơn 800 điểm cầu các Tòa án nhân dân và Tòa án Quân sự cấp quân khu. Trung bình hàng năm, hệ thống truyền hình hội nghị Tòa án phục vụ hơn 1.200 phiên họp, tiết kiệm nhiều chục tỷ đồng cho ngân sách nhà nước. Trong thời gian tới, hệ thống này được nâng cấp, bổ sung thêm công nghệ hiện đại để đáp ứng yêu cầu xét xử trực tuyến. Tiếp đến là việc công khai bản án, quyết định của Tòa án và các Án lệ trên Cổng thông tin điện tử TANDTC được các Tòa án trong toàn quốc thực hiện nghiêm túc. Hiện đã công bố được hơn 680.000 bản án, quyết định; 43 Án lệ với tổng lượng truy cập để tìm hiểu về các bản án là hơn 100 triệu lượt và hàng chục nghìn ý kiến bình luận, góp ý đối với các bản án, quyết định.

Ngoài ra, phần mềm quản lý đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm được đưa vào sử dụng, bước đầu đã giúp TANDTC xây dựng được hệ cơ sở dữ liệu thống nhất về công tác giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; việc phân công Thẩm phán được tiến hành theo phương thức tự động; Thẩm phán và Lãnh đạo TANDTC dễ dàng theo dõi được khối lượng công việc và quá trình giải quyết đơn của từng đơn vị và Thẩm tra viên. Bên cạnh đó, TAND các cấp đã đưa vào sử dụng dịch vụ công đăng ký trực tuyến cấp sao bản án, tài liệu trong hồ sơ vụ án giúp các cơ quan, tổ chức, người dân đăng ký xin cấp sao bản án, tài liệu trong hồ sơ vụ án ở bất kỳ thời gian, địa điểm nào mà không cần phải đến trụ sở của Tòa án. Đến nay, các Tòa án đã tiếp nhận, giải quyết hơn 6.400 yêu cầu đăng ký trực tuyến cấp sao bản án, tài liệu trong hồ sơ vụ án; Dịch vụ công gửi, nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và cấp tống đạt, thông báo văn bản tố tụng của Toà án bằng phương tiện điện tử; Triển khai xây dựng phần mềm quản lý án tổng hợp do Tòa án tối cao Hàn Quốc tài trợ làm nền tảng cho việc phát triển hệ thống tố tụng điện tử đang trong giai đoạn hoàn thiện và thử nghiệm… Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động của Tòa án đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, góp phần nâng cao chỉ số ứng dụng công nghệ thông tin của Tòa án.

Tuy nhiên, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin- là một bước trong tiến trình xây dựng Tòa án điện tử, khi triển khai trên thực tế còn tồn tại nhiều khó khăn, hạn chế nhất là về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin của Tòa án các cấp đa số yếu kém, lạc hậu, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế đặt ra. Nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin của Tòa án nhân dân địa phương còn thiếu và yếu, chủ yếu là kiêm nhiệm nên ảnh hưởng rất lớn đến công tác triển khai ứng dụng công nghệ thông tin tại các Tòa án. Nhiều hoạt động tố tụng chưa được luật quy định theo hướng cho phép ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện; năng lực, trình độ cán bộ còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra.

Để kịp thời thích ứng với cuộc cách mạng 4.0 và bắt kịp với nền tư pháp văn minh của thế giới trong thời đại số và đạt được mục tiêu đến năm 2025 hoàn thành việc xây dựng Tòa án điện
tử, TANDTC và Bộ Thông tin- Truyền thông đã tổ chức Hội nghị “Chuyển đổi số và định hướng xây dựng Tòa án điện tử đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp” nhằm đưa ra các định hướng chiến lược xây dựng Tòa án điện tử đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong thời đại số; đồng thời trang bị cho cán bộ, công chức kiến thức để chủ động tham gia vào công cuộc xây dựng Tòa án điện tử. Tại Hội nghị, lãnh đạo Bộ Thông tin và Truyền thông đã chia sẻ về nền tảng Tòa án điện tử, Trợ lý ảo; trao đổi về các vấn đề liên quan đến chuyển đổi số và định hướng xây dựng Tòa án điện tử. Đồng thời chuyên gia tin học Tòa án tối cao Hàn Quốc giới thiệu về phần mềm quản lý án tổng hợp xây dựng cho Tòa án Việt Nam.

Theo đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông thì bản chất của Tòa án điện tử là chuyển đổi số các hoạt động của Tòa án. Trong đó, cốt lõi là chuyển đổi số hoạt động tố tụng để hình thành lên một phương thức tố tụng mới trên nền tảng số. Số hóa hiện đã bước vào giai đoạn 3, số hóa tổ chức tức là đưa toàn bộ hoạt động của tổ chức lên môi trường số, thay đổi cách vận hành của tổ chức hay còn gọi là chuyển đổi số. Theo đó, Tòa án sẽ hoạt động hiệu quả về những lĩnh vực của mình khi áp dụng hạ tầng số.Con theo đồng chí Nguyễn Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TANDTC thì để triển khai Tòa án điện tử cần có sự vào cuộc đồng bộ, không chỉ lãnh đạo, Hội đồng Thẩm phán TANDTC mà còn có sự quyết tâm góp sức từ TAND các cấp. Tòa án điện tử phải trở thành khát vọng của từng Thẩm phán và đây là cơ hội mở cho hệ thống Tòa án. Khi hạ tầng này được vào sử dụng tại hệ thống Tòa án thì niềm tin vào công lý của người dân sẽ rất cao, đảm bảo được quyền con người, cũng như lợi ích của người dân. Tòa án điện tử còn là công cụ để người dân kiểm tra lại hoạt động của Tòa án và kiểm tra lại các vụ án đã được đưa ra xét xử trước đó, từ đó giúp người dân nhìn nhận để đưa ra các quyết định khởi kiện…

Để thực hiện việc triển khai xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Thông tin- Truyền thông đã ký kết Chương trình phối hợp trong công tác chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp. Trước mắt TANDTC tập trung vào các nội dung như: Hoàn thiện nền tảng pháp lý; Xây dựng chiến lược tổng thể về chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử; Đẩy mạnh ứng dụng có hiệu quả các hệ thống công nghệ thông tin hiện có; Phát triển hạ tầng số; Phát triển các hệ thống công nghệ thông tin số; cơ sở dữ liệu quốc gia về hồ sơ vụ án và các dịch vụ công của Tòa án; Bảo đảm các nguồn lực triển khai Tòa án điện tử; Bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và các dự án quốc tế để tranh thủ sự hỗ trợ, trợ giúp về mặt kỹ thuật và các kinh nghiệm tốt trong việc triển khai ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin của Toà án trong các lĩnh vực có liên quan.

Về lộ trình triển khai thực hiện Tòa án điện tử, giai đoạn năm 2021 – 2022 sẽ hoàn thiện nền tảng pháp lý; xây dựng chiến lược tổng thể về chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử; đẩy mạnh ứng dụng các hệ thống công nghệ thông tin hiện có; triển khai một số nhiệm vụ trong hạng mục phát triển hạ tầng số; bảo đảm nguồn lực triển khai Tòa án điện tử.

Giai đoạn 2023 đến 2024, tập trung hoàn thành việc đầu tư xây dựng hạ tầng số trong toàn hệ thống Tòa án; phát triển các hệ thống công nghệ thông tin số, cơ sơ dữ liệu quốc gia về hồ sơ vụ án và các dịch vụ công của Tòa án; tiếp tục triển khai các biện pháp bảo đảm nguồn lực triển khai Tòa án điện tử và bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Giai đoạn 2025 và các năm tiếp theo sẽ triển khai đồng bộ các hoạt động tố tụng và từng bước nâng cao tỷ lệ tiếp nhận, giải quyết các vụ việc bằng hình thức điện tử; tiếp tục hoàn thiện nền tảng pháp lý, các hệ thống công nghệ thông tin trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai Tòa án điện tử trong các giai đoạn từ năm 2021-2024 làm cơ sở cho việc tiếp tục hoàn thiện Tòa án điện tử, tiến tới xây dựng Tòa án số để kịp thời thích ứng với cuộc cách mạng 4.0 và bắt kịp với nền tư pháp văn minh của thế giới trong thời đại số.

Thực hiện: Truyền hình Tòa án nhân dân

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tiêu điểm